شما در انجمن های ما ثبت نام نکرده اید یا هنوز وارد نشده اید . در صورتی که عضو نیستید همین حالا ثبت نام کنید.    
انجمن مذهبی ، فرهنگی و سیاسی نورآسمان

Help

فروشگاه طب اسلامی ، سنتی ، موادآرایشی ، بهداشتی و پوستی ارگانیک اسرار الشفاء


بازگشت   انجمن مذهبی ، فرهنگی و سیاسی نورآسمان > اسلام > شخصيت های مرتبط با جهان اسلام


پاسخ
 
LinkBack ابزارهای موضوع جستجو در موضوع نحوه نمایش
قدیمی 10-04-2010, 13:07   #1
مدیرکل بازنشسته
 
hossein moradi آواتار ها
 
تاریخ عضویت: Jan 2010
محل سکونت: شهر ری
نوشته ها: 4,055
Thanks: 1,255
Thanked 3,836 Times in 1,443 Posts
پیش فرض محمد علی مدرس تبریزی

نام هاي ديگر: محمد علی مدرس تبریزی ،مدرس خیابانی،
موطن: تبریز
تاريخ وفات: 1373قمری

زندگینامه ها:

منبع :

حیات طیبه

محمد علی مدرس در سال ه ق (1) در تبریز، شهر دانشمدان با فضیلت پا به عرصه وجود نهاد.

مدرس تبریزی که به مدرس خیابانی (2) نیز مشهور بود. مقدمات علوم عربی را در حوزه های دینی آن روز فرا گرفت آن گه به تحصیل کتب معمولی فقهی، اصولی و ریاضیات در مدرسه طالبیه تبریز روی آورد. وی علوم معقول را در محضر آیةالله میرزا علی لنکرانی، خارج فقه و اصول را در مکتب آیةالله حاج میرزا ابوالحسین مجتهد (مشهور به انگجی) آموخت همنین در حوزه درسی آیةالله میرزا صادق مجتهد تبریزی (قدس سره) حاضر شد (3).

حوزه درسی این دو عالم بزرگوار که از مراجع دینی بودند، مدرس تبریزی را به مراتب عالی فقهی و اصولی رهنمون شد و کمال نبوغ اجتهادی را در او به ظهور رساند و به این ترتیب مراجع بزرگ آن زمان حضرات آیات سد محمد حجت کوه کمره ای، سید صدر الدین صدر، میرزا محمد علی شاه آبادی تهرانی، محمد حسین کاشف الغطاء، میرزا عبدالحسین رشتی به وی اجازه اجتهاد دادند.

علاوه بر آن محمد علی مدزس تبریزی از محضر آیات عظام محمد علی هبةالدین شهرستانی، آقابزرگ تهرانی و سد محسن حکیم، محمد حسین کاشف الغطاء و میرزا عبدالحسین رشتی اجازه روایت گرفت.

صفحه 200
علاقه به تحصیل و تألیف

مرحوم مدرس تبریزی در زندگینامه اش از شوق به تحصیل دانش و تألیف این گونه سخن می گوید: به اقتضای شوق فطری که در میراث اثر علمی اشتم باب مراوده را بر روی خودم مسدود و با فضل غیر متناهی به تألیف آغار کردم.

و چه زیبا توانست این علاقه و شوق فطری را به مقصد برساند و تألیفات ارزنده ای به جامعه علمی تحویل دهد. توفیق حضرت حق، علاقه، پشتکار (4) و امانت در نوشتار موجحب شد که امروزه آثار گرانسنگی از وی به یادگار بماند و نامش جاودانه شود. آثاری که صدقه جاریه برای او و برای اهل تحقیق منبع شایسته ای شد، و چه زیباست توصیه او به فرزندش که خود مصداق بارز آن شد.

بگذار به گیتی اثری ز آنکه در آفاق

تا چشم به هم بر زنی از ما اثری نیست (5)
نماز شب

در حالاتش چنین ذکر کرده اند

«شبها مرتبا، وقت سحر و قبل از طلوع صبح، بیدار می شد، پس از ادای نوافل و فریضه صبح با پشتکار کم نظیری به مطالعه می پرداخت و برای این که از تألیف و مطالعه باز نماند، باب معاشرت و رفت و آمد با دیگران را حتی الامکان بر روی خود بسته بود (6)».

صفحه 201

و از خصوصیات ویژه ای، مناعت طبع، عزت نفس، سربلندی، و سرافرازی را نام برده اند.

در بیان احوال او نوشته اند: «دوازده سال آخر عمر را در حجره ای در مدرسه سپهسالار تهران (مدرسه عالی شهید مطهری (قدس سره)) انزوا اختیار نمود و باب معاشرت را به روی خود بست و با فراغت بیشتر و با شوقی روزافزون به کار خود ادامه داد (7). و سرانجام روح بلند این عالم جلیل القدر پس از یک عمر تحقیق و تألیف در 16 فروردین سال 1333 ش (مطابق، اول شعبان امانت) به خک سپرده شد. (8).
شعر طلوع و غروب

فرزندش (محمد مدرس) سال ولایت و وفات پدر را ضمن شعری چنین ثبت نمود.

از این حسرت افسرده بودم که ناگه

به گوشم چنین گفت هاتف نهانی

«مدرس نمرده است هرگز (9) نمیرد

«که ماندست آثار وی جاودانی (10)» (11)

عطر سیب

آیةالله العظمی مرعشی نجفی (قدس سره) می فرمود:

و پس از فوت این عالم ربانی در تبریز، بر حسب وصیت آن مرحوم،

صفحه 202

جنازه اش را به قم منتقل نمودند، این جانب متصدی نماز و دیگر احکام شرعیه اش شدم.

«هنگامی که به قبر می سپردم، کفتنش کنار رفت. عطر وجودش که عطر خاص سیب را می داد، مرا مدهوش نمود، آن چنان بوی خوش سیبی سراسر وجود او را احاطه کرده بود که غرق در عالم عطریات بود، چنین منظره و چنین عطری را در عمرم جای دیگر مشاهده و احساس نکرده بودم (12).»

مدفن این عالم جلیل القدر در قبرستان شیخان قم واقع است.
فرزندان

1 - محمد مدرس

2 - محمد علی مدرس، فارغ التحصیل از دانشگاه تهران در رشته حقوق و نویسنده کتابهای (تاریخ احوال اجتماعی عرب قبل از اسلام، تاریخ تشکیلات فضایی ایران، تاریخ ژاپن، تعالیم اسلام و حق و قانون)(13) است. مرحوم مدرس تبریزی از عالمانی است که آشنایان با احوال و آثاراش به بزرگی از وی نام برده اند او شخصیت کم نظیری است که سهم بزرگی در احیای نام بزرگان و عالمان داشته و در فرهنگ نگاری فارسی هم سهم مهمی را به خود اختصاص داد و اگر او را سرآمد « فرهنگ نگاران فارسی زبان» بشماریم، ادعای گزافی نکرده ایم.

ای کاش کتاب «قاموس» او هم به زیور چاپ آراسته می شد تا سهم او در

صفحه 203

خدمت به فرهنگ و زبان فارسی بیشتر روشن می شد، به نظر می رسد قضاوتها و اظهار نظرهایی که درباره این مرد بزرگ انجام گرفته گویای تمام ویژگیهای این شخصیت کم نظیر نیست. زیرا تعدادی از آثار مهم وی هنوز چاپ نشده به همین خاطر زحمات و تلاشش تا کنون ناشناخته مانده است. در هر حال دیدگاه بزرگان درباره وی گویای عظمت این شخصیت جلیل القدر است.

آیت الله العظمی سید محمد حجت با این القاب (بحاث خبیر و نقاد بصیر، ثقة الاسلام و سندالاعلام(14) ) او را وصف کرده است.

سید محمد علی روضاتی می گوید:

«... مدرس تبریزی را فوق آنچه تصور کرده بودم، یافتم. ملکات و صفات عالی و نیکوی آن مرد بزرگ به قدری مرا جذب نموده بود که غالب ایام توقفم در تهران به خدمتش می رسیدم حقا بزرگ مردی فوق العاده بود (15)...»

در لغت نامه دهخدا با عنوان دانشمند و مؤلف متأخر از وی یاد شده است. (16)

مؤلف علمای بزرگ شیعه از کلینی تا خمینی می نویسد:

«مدرس تبریزی... یکی از علماء و دانشمندان بزرگ آذربایجان در قرن اخیر و فقیهی محقق، حکیمی متکلم محدثی عالم به علم رجال و ادیبات و لغت عرب و عجم بود (17).»

صاحب کتاب علمای معاصرین می نویسد:

«تبحرس بر ملل عالم مبرهن... در علم معقول منقول و ادب بهره کامل و نصیب وافر دارد، و امروز در حل مشکلات و معضلات هیئت و حساب از عظمای علمای عصر معدود

صفحه 204

می گردد».

در کتاب فرهنگ بزرگان اسلام و ایران به «فاضل و عالم در رجال» متصف شده است (18) و آقا بزرگ تهرانی در نقباء البشر او را «عالمی متتبع و مؤلفی معروف» (19) می داند.

مدرس تبریزی و ریحانة الادب

«ریحانة الادب» محصول نه سال تلاش مرحوم مدرس تبریزی در سالیان آخر عمرش است، این کتاب ارزشمند که در ردیف کتب معتبر و منابع شرح حال نویسی به زبان فارسی است و شرح حال 4624 نفر را در خود جای داده است، در زمره منابع مهم شرح حال نویسی به زبان فارسی است و از جمله منابع مهم لغت نامه دهخدا می باشد.

آیةالله العظمی سید محمد حجت (کوه کمری) در تقریطی بر این کتاب می نویسد: «مجموعه نفیسی که در معروفین و کنی و القاب ملحوظ گردید و اثر قیم و تألیف مفید و جامع متتبع شهیر و بحاث خبیر و نقاد بصیر ثقةالاسلام و سند الاعلام حضرت آقای آمیرزا محمد علی خیابانی تبریزی است. البته بر اهل ااطلاع و بصیرت پوشده نیست که احیای تام و آثار علمای اعلام لازم و این گونه تألیفات از طرفی آثار علمای ابرار را احیاء نموده و از طرف دیگر جامعه اسلامی را بسیار فایده می بخشد و راه را بر طالبان تراجم سهل و آسان می گرداند...»
صاحب کتاب مفاخر آذربایجان

«ریحانة الادب را عصای دست خود در تألیف «طبقات مفسران شیعه» و آثار رجالی و تراجمی خود از جمله «مفاخر آذربایجان می داند» (20).

صفحه 205

و سرانجام محمد علی روضاتی می نویسد:

به تهران رفتم و از فرط ارادت غاثبانه که به مؤلف «ریحانة الادب» پیدا کرده بودم، سراغ او رفته و در یکی از حجره های مدرسه سپهسالار به خدمتش رسیده و مدرس تبریزی را فوق آنچه تصور کرده بودم، یافتم (21).

مدرس در آینه آثار

مرحوم مدرس تبریزی از پیشروان فرهنگ نویسی در زبان فارسی به شمار می رود و آثارش منبع بسیاری از فرهنگ نویسان بوده است. به این نکته نیز باید توجه کرد که این فرهنگ نگار بزرگ از میان عالمان حوزه علمیه برخاسته است، با این وصف سهم حوزه علمیه در نگارش فرهنگ های امروزی در صدر جدول مرکز علمی، پژوهشی قرار دارد و به جاس فرهنگ نگاری فارسی را نشأت گرفته از افکار عالمان دینی از جمله مرحوم مدرس تبریزی دانست.
مجموعه آثار چاپی و خطی (22).
الف: آثار چاپ شده

1 - ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیة اوللقب (23) شرح حال (4624) نفر، تألیف این اثر ارزشمد از سال 1364 ه ق (مطابق؛ 1324 ه ق) آغاز و تا هنگام وفات مؤلف ادامه داشت.

2 - الدراثمین او دیوان المعصومین:

شامل اشعار و کلمات منظومه منسوبه به چهارده معصوم علیهم السلام جلد دوم این اثر در تبریز به چاپ رسیده است.

3 - فرهنگ بهارستان: این کتاب با اسلوب «سر الادب ثعالبی» به نگارش

صفحه 206

درآمده، موضوع آن مترادفات زبان فارسی است و در شعبان 1348 ه ق در تبریز چاپ شده است (24).

4 - فرهنگ نوبهار؛ موضوع آن معانی لغت فارسی به فارسی است و در سال 1348 ه ق در تبریز در دو جلد چاپ (سربی) شد این کتاب شامل بیش از نوزده هزار لغت است.

5 - کفایة المحصلین فی تبصرة احکام الدین:

این کتاب شرح مزجی تبصره علامه حلی به عربی و در دو جلد است جلد اول در تبریز و به صورت سنگی چاپ و منتشر شده است.

6 - نثر اللثالی در شرح نظم اللثالی:

موضوع آن تجوید و در شرحج نظم اللثالی معروف میر ابو القاسم (قاری عهد شاه عباس ثانی صفوی) است. تألیف این کتاب فارس در سال 1263 هجری به پایان رسید و در ذی حجه 1378 با خط میرزا طاهر خوشنویس در 129 صفحه چاپ شد.

7 - التحفه المهدیه

این کتاب از کتاب الدرک بین استخراج شده و اشعار ائمه (از امام چهارم به بعد) را شامل می شود (25).

ب) آثار چاپ نشده

8 - حیاض الزلائل فی ریاض المسائل

اولین تألیف مرحم مدرس تبریزی است که در سن 28 سالگی آن مرحوم در رحب سال 1324 ه ق تألیف آن به زبان عربی به پایان رسید، این کتاب شرح کتاب طهارت کتاب ریاض، (معروف به شرح کبیر سید علی طباطبائی)

صفحه 207

است.

9 - غایة المنی فی تحقیق الکنی

تألیف کتاب در شعبان 1331 ه ق به پایان رسید این کتاب که به زبان عربی نگارش یافته، به بیان کنیه های مستعمله در غیر انسان اختصاص یافته است.

10 - فرهنگ نگارستان (26).

تألیف کتاب در محرم 1359 ه ق به پایان رسید. این اثر ارزشمند در برگیرنده 55/000 لغت مفرد و مرکب است و در 5 جلد و (دستویس) نگارش یافته است.

11 - قاموس المعارف

تألیف کتاب قاموس در ربیع الثانی 1345 ه ق خاتمه یافته است، این کتاب به زبان فارسی و حاوی 45/000 لغت عصری معمولی و شاهکار مؤلفات آن مرحم است، که علاوه بر استیفای لغات فارسی، کثر لغات عربی و پاره ای از لغات بیگانه را هم که در زبان فارسی رایج است، شامل می شود. همچنین شرح اجمالی عقائد و مذاهب مختلفه و اصطلاحات دینی و فنون نجومی، ریاضی، عروضی، تاریخی، غیر آنها را در بر دارد.

رساله مستقلی در دستور زبان فارسی در اول کتاب قامو نگارش یافته است که می تواند به عنوان کتابی مستقل مورد استفاده قرار گیرد.

12 - امثال و حکم ترکی آذربایجانی.

صفحه 208
«پی نوشتها»

1 - مستدرک اعیان الشیعه، حسن الامین، دارالتعارف للمطبوعات، ج 1، 188.

2 - فرهنگ فارس معین، ج 6، ص 1937.

3 - رک: ریحانة الادب، ج 8، ص 16.

4 - نقباة البشر فی القرن الرابع عشر، الشیخ آغا بزرگ الطهرانی، مشهد، دالمرتضی، 1404 ق، ج 4، ص 1457.

5 - ریحانة الادب، ج 8، ص 6.

6 - همان، ص 12.

7 - همان، ج 1، ص 13.

8 - همان، ج 8، ص 15.

9 - 1236 (ولادت)، این تاریخ با حساب ابجد به دست می آید.

10 - 1373 (وفات) با جمع حروف ابجد، عدد مذکور حاصل می شود.

11 - ریحانة الادب ج 8، ص 5.

12 - مفاخر آذربایجان، دکتر عقیی، بخشایشی، تبریز، نشر آذربایجان، ج 1، ص 326.

13 - ریحانة الادب، ج 5، ص 271، و فرهنگ بزرگان اسلام و ایران، ص 388.

14 - همان، ج 8، ص 17.

15 - همان، ص 11.

16 - لغت نامه دهخدا، چاپ جدید، ج 12، ص 18136.

17 - علمای بزرگ، شیعه از کلینی تا خمینی، م، جقادقانی، ص 388 و 389.

18 - فرهنگ بزرگان اسلام و ایران، ص 557.

19 - نقباة البشر فی القرن الرابع عشر، ج 4، ص 1457.

20 - مفاخر آذربایجان، ج 1، ص 325.

21 - ریحانة الادب، ج 8، ص 11.

22 - ریحانة الادب ج 1، ص 17، ص 6 تا 8 - فرهنگ بزرگان اسلام و ایران ص 558 و فرهنگ تراجم نگاران، این کتاب به صورت مخطوط و تألیف محقق سخت کوش آقای ناصر باقری بیدهندی که اینجانب از آن بهره مند بوده ام).

23 - الذربعه الی تصانیف الشیعه، العلامه الشیخ آقا بزرگ الطهرانی، ج 11، ص 342.

24 - همان، ج 16، ص 193.

25 - همان، ج 3، ص 474.

26 - همان، ج 16، ص 219.

نویسنده : اسماعیل محمد کرمانشاهی

آثار:

1. ریحانة الادب
2. الدراثمین او دیوان المعصومین
3. فرهنگ بهارستان
4. فرهنگ نوبهار
5. کفایة المحصلین فی تبصرة احکام الدین
6. نثر اللثالی در شرح نظم اللثالی
7. التحفه المهدیه
8. حیاض الزلائل فی ریاض المسائل
9. غایة المنی فی تحقیق الکنی
10. فرهنگ نگارستان
11. قاموس المعارف
12. امثال و حکم ترکی آذربایجانی
hossein moradi آنلاین نیست.  
Digg this Post!Tweet this Post!Share on FacebookShare on google+
پاسخ با نقل قول
لینک ها
پاسخ

آموزش قرار دادن مطلب ، نظر و فعاليت در نورآسمان

لیست کامل لینک های جالب و مفید لینکدانی نورآسمان


برچسب ها
محمد, مدرس, تبریزی, علی


کاربران در حال دیدن موضوع: 1 نفر (0 عضو و 1 مهمان)
 
کاربران دعوت شده

ابزارهای موضوع جستجو در موضوع
جستجو در موضوع:

جستجوی پیشرفته
نحوه نمایش

مجوز های ارسال و ویرایش
شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
شما نمیتوانید فایل پیوست در پست خود ضمیمه کنید
شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید

BB code هست فعال
شکلک ها فعال است
کد [IMG] فعال است
کد HTML غیر فعال است
Trackbacks are فعال
Pingbacks are فعال
Refbacks are فعال


TwitterFacebookGoogle Plushttps://telegram.me/basijtvRSS Feed@basijtv

مسئولیت مطالب و نظرات مندرج در سایت بر عهده شخص ارسال کننده بوده و سایت نورآسمان هیچ گونه مسئولیتی در قبال موضوعات مطرح شده ندارد.
در صورت تمایل با رایانامه سایت به ادرس nooreaseman@chmail.ir تماس حاصل کنید.


اکنون ساعت 05:59 برپایه ساعت جهانی (GMT - گرینویچ) +3.5 می باشد.


Powered by: vBulletin Version 3.8.7
Copyright © 2000-2006 Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.5.2

vBFarsi Language Pack Version 4.0 beta1