مسافرت جهت اخذ حدیث

[کاظم سبزواری]

با توجه به ترغیبهای فراوانیکه در مکتب پیشوایان دین در مورد تعلیم و تعلم و حفظ و قرائت و کتابت حدیث شده می بینیم که گاهی مسلمین برای دستیابی به یک حدیث فرسنگها راه را طی می کردند و مخارج زیادی را متحمل می شدند و احیانا چندین سال رنج دوری از سفر را تحمل و اینجا و آنجا توقف می نمودند که موارد زیر نمونه های بارز این تلاش پیگیر و مستمر است :

1- جابر ابن عبدالله انصاری شنید که : در مورد مظالم عباد ، عبدالله بن انیس ، حدیثی از رسول الله شنیده که او از متن آن بی خبر است از اینرو شتری خرید و یک ماه رنج سفر را تحمل کرد و عبدالله را در شام یافت و آن خبر را از وی استماع کرد و برگشت . (1)

2- عطا نقل می کند که : ابو ایوب انصاری شنید که پیش عقبة بن عامر که در مصر زندگی می کرد حدیثی از رسول خدا (ص) است که او آن را از پیامبر اکرم شنیده است بدین جهت بار سفر را بست و به مصر رفت . خبر مسافرت ابو ایوب را به عقبه دادند او به دیدار وی رفت. ابو ایوب ماجری را به وی گفت و او حدیث موزدنظر را برایش قرائت کرد. ابو ایوب سوار مرکب شد و برگشت . (2)

3- از ابی قلابه بصری (متوفای حدود 104) نقل شده که : سه سال در مدینه اقامت گزید تا یک حدیث را از ناقل اصلی آن بشنود (3)





1- الذریعه ج 1 ص 409 – 434
2- سفیة البحار ج 1 ص 230
3- سفیة البحار ج 1 ص 230

[کاظم سبزواری]

در پایان این بحث ، برای آنکه بیشتر به اهمیت حدیث از دیدگاه پیشوایان دین پی ببریم ، شایسته است که به جریانیکه میان امام پنجم و جابر در مقابله یک حدیث نبوی گذشت توجه نمائیم :

امام صادق علیه السلام می فرماید : «پدرم به جابر بن عبدالله انصاری فرمود :

من به توحاجتی دارم کی برای شما مقدور است که با تو خلوت کنم و آنرا با تو در میان بگذارم جابر گفت : هر وقت که دوست داشتی باشی و بالاخره در زمانی با او خلوت کرد به او گفت : به من خبر بده از لوحی که در دست مادرم فاطمه دختر پیغمبر (ص) دیدی و آنچه که مادرم در مورد نوشته آن لوح به تو گفت؟؟

جابر گفت : خدا را شاهد میگیرم که در حیات رسول خدا خدمت مادرت فاطمه سلام الله علیها رسیدم و در مورد تولد امام حسین علیه السلام به او تبریک گفتم و در دستش لوح سبزی دیدم که گمان کردم زمرد است و در آن نوشته سفیدی شبیه رنگ خورشید بود . به او عرض کردم پدر و مادرم به فدایت ای دختر رسول خدا این لوح چیست ؟ فرمود : این لوحی است که خدا آن را به پیامبرش هدیه فرمود و در آن اسم پدر و شوهر و اوصیای از فرزندانم می باشد و آن را به من مرحمت فرمود تا به من بشارتی داده باشد .

جابر گفت : مادرت فاطمه آن لوح را به من داد و آن را خواندم و استنساخ کردم . آن گاه پدرم (امام باقر) به او فرمود : آیا ممکن است آن نوشته را به من نشان بدهی ؟ گفت : آری . پدرم به همراه جابر به منزلش رفتند او صحیفه نازک و سفیدی بیرون آورد و به پدرم نشان داد پدرم به او فرمود :نوشته ات را نگاه کن تا من از روی نوشته ام آنرا بخوانم جابر نسخه اش را نگاه کرد و پدرم از روی نسخه اش قرائت فرمود که حتی دز یک حرف با هم اختلاف نداشتند آنگاه جابر گفت : خدا را شاهد می گیرم که آن را چنین نوشته یافتم ...»

(4)


گر چه طبق اعتقاد ما ائمه معصومین (ع) علمشان از ناحیه پیغمبر است و احتیاجی به اینگونه تشریفات ندارند ولی اینگونه تشریفات و مقابله حدیث دارای فوائدی است که از جمله آن برای تعلیم اهمیت حدیث و تحکیم موقف آنست .

4- اصول کافی ج1 ص 527