چه كنم گناه نكنم؟(مقاله)

[vorojax]

چه كنم گناه نكنم؟

با توجه به اين كه امروزه عوامل فساد قوي‌ترند، آيا در جامعه كنوني مي‌توان به طور كامل گناه را ترك كرد؟

بگذاريد پاسخ خود را با دو مقدمه زير آغاز كنم:
1. انسان خصوصياتي دارد كه اختصاص به جامعه امروز يا ديروز ندارد و بر اساس همين ويژگي‌هاست كه در دوران‌هاي مختلف، مي‌تواند خود را در مسير تكامل نگاه دارد؛ هر چند نمي‌توان انكار كرد كه هر زماني براي خود ويژگي‌هايي دارد كه آدمي را وادار مي‌كند تا براي خودسازي، راه حل‌هاي تازه‌اي بينديشند. در حديثي آمده است كه زماني خواهد رسيد كه نگاهداري دين، همانند نگاه داشتن ذغال افروخته در دست مي‌باشد.1
مهم‌ترين راه حلي كه به نظر مي‌رسد، اين است كه همان راه‌هاي هميشگي دوري از گناه را كه در ادامه مي‌آيد، با توجه و همت بيشتري انجام دهيد؛ زيرا غرايز انسان كه در اعمال او تأثير مي گذارند، هميشه ثابتند و بسياري از تغييراتي كه در زمان‌هاي مختلف به وجود مي‌آيند، تفاوت باطني با ساير زمان‌ها ندارند و راه مقابله با آن‌ها يكي است.
2. براي به وجود آمدن هر چيزي، مقدماتي لازم است كه بايد حتماً فراهم گردد. براي اشتياق به اعمال خير و تنفر از گناهان هم شرايطي لازم است كه بدون فراهم ساختن آنها، ترك گناهان بسيار دشوار و انجام واجبات هم بسيار سخت خواهد شد.

راه‌هاي دوري و انزجار از گناه

1. توجه به رابطه انسان با خدا؛ در حديثي از امير‌المؤمنين‌عليه السلام آمده است كه آدمي بنده احسان است؛2 يعني وقتي از كسي خوبي ببيند، در برابر او متواضع مي‌شود و سعي مي‌كند كه به نحوي خوبي او را جبران كند. حال اگر انسان توجه پيدا كند كه هر نعمتي كه در اختيار اوست، از خداست، در برابر خدا، احساس تواضع مي‌كند و همين احساس، بندگي خدا را آسان كرده، به انسان انگيزه مي‌دهد كه به انجام فرامين الهي بپردازد.
2. توجه به حكمت الهي؛ در حديثي از رسول خدا صلّي الله عليه و آله چنين آمده است: اي بندگان خدا! شما مثل مريض هستيد و پروردگار جهانيان مانند طبيب و مصلحت مريض در آن است كه طبيب مي‌داند؛ نه در آن چه كه بيمار ميل دارد و خدا مي‌داند و شما نمي‌دانيد. وقتي كه انسان به اين حقيقت دست پيدا كند، مي‌فهمد كه اگر چيزي را خداوند متعال نهي كرده است، حتماً ضرري براي انسان دارد و اگر به چيزي امر كرده، حتماً يك مصلحت ضروري براي انسان دارد و در نتيجه، مخالفت با پروردگار، يعني مخالفت با خويش و انجام فرامين الهي، يعني حركت در جهت كسب مصالح خود و در نتيجه، انسان مي‌فهمد كه گناه، به معني ضرر زدن به خويش است و به اين وسيله، انگيزه انسان براي انجام گناه، كمتر مي‌شود.
3. توجه به آثار و پيامدهاي گناه؛ بسياري از گناهان، آثاري دارند كه اين آثار، در ابتدا مخفي است؛ ولي مخفي بودن اثر، نشانه بي‌‌تأثير بودن آن گناه نيست؛ مثل بعضي از سرطان‌ها كه هيچ دردي ندارند و فرد وقتي متوجه مرض خود مي‌شود كه در نزديكي مرگ قرار دارد. گناهان هم آثار مخربي دارند؛ كه در همان لحظه اول، ظاهر نمي‌شوند؛ به فرموده قرآن كريم: «هر مصيبتي كه بر شما وارد مي‌شود، به خاطر اعمالي است كه انجام مي‌دهيد و خداوند خيلي از خطاهاي شما را مي‌بخشد».3
امام صادق‌عليه السّلام مي‌فرمايد: «فردي گناه مي‌كند و در نتيجه از نماز شب محروم مي‌شود و عمل بد، اثرش در صاحبش، از اثر چاقو بر گوشت بيشتر است».4
بر اساس روايات، آثار گناه عبارتند از:
1. محروم شدن از روزي.
2. كم شدن روزي.
3. فراموش كردن معلومات.
4. محروم شدن از نماز شب و معنويات.
5. گرفتاري (بيماري، حوادث ناگوار، مرگ ناگهاني، ‌از دست دادن عزيزان).
6. كوتاه شدن عمر.
7. قساوت قلب.
8. واژگوني قلب به گونه‌اي كه ديگر هيچ گاه حق را نپذيرد و نصيحت در آن مؤثر واقع نشود.
9. بيماري جديد به خاطر گناه جديد. امام رضا‌عليه السّلام در اين باره مي فرمايد: «هر گاه بندگان خدا گناهي انجام دهند كه قبلا انجام نمي‌شد، خداوند متعال بلايي براي آنها مي‌فرستد كه قبلاً نفرستاده بود».5
4. برگزيدن دوستان صالح؛ همان گونه كه دوستان ناباب و شركت در مجالس گناه، آدمي را به گناه مي‌كشانند، هم‌نشينان شايسته هم انسان را به صلاح دعوت مي‌كنند. امام سجادعليه السّلام مي‌فرمايد: «هم‌نشيني با صالحان، دعوت كننده به صلاح است».6 بنابراين، انسان بايد سعي كند با افراد آلوده، نشست و برخاست نكند و در مقابل، با انسان‌هاي پاك و صالح، دوستي نمايد كه يكي از عوامل اصلي انجام گناه يا اجتناب از آن، دوست خوب يا بد است.
5. مخالفت با هواي نفس؛ ارزش كمالات و رفتارهاي نيكوي انسان به اين است كه در انسان، هواي نفس و خواست و كشش به سمت گناه وجود دارد و او براي ترك گناهان و انجام واجبات، بايد پا برروي هواي نفس خود بگذارد و همين، به كار او ارزش مي‌دهد. اين مخالفت، ابتدا بسيار دشوار است؛ ولي با تمرين و تكرار، به صورت يك صفت پايدار در او در مي‌آيد و در نتيجه، براي او بسيار آسان مي‌شود. انسان هر چه بيشتر به گناهان آلوده گردد، مثل فردي كه در مرداب بيفتد، نجات او دشوارتر مي‌شود.
6. نماز؛ خداوند متعال مي‌فرمايد: «نماز، انسان را از فحشا و منكر باز مي‌دارد».7 يك عامل بازدارنده و بسيار قوي براي از بين بردن گناهان، خواندن نماز و ارتباط با خداوند است؛ البته همان طور كه نماز، انسان را از گناهان باز مي‌دارد، گناهان هم مي‌توانند انسان را از نماز و ايجاد ارتباط با خدا باز دارند.
7. ايجاد نكردن زمينه گناه؛ ‌براي اين كه انسان انگيزه گناه پيدا نكند، بايد زمينه گناه را از بين ببرد. يكي از زمينه‌هاي گناه، خلوت كردن با زن نامحرم است. حضرت علي‌عليه السّلام مي‌فرمايد: «سه چيز است كه هر كس آنها را رعايت كند، از شيطان رانده شده و از هر گرفتاري در امان است؛ كسي كه با زني كه با او محرم نيست، خلوت نكند و نزد پادشاه ظالم نرود و كساني را كه در دين بدعت به وجود مي‌آورند، در اين كار ياري نكند».8
8. تفكر در عواقب گناه؛ چه بسا انسان يك گناه انجام مي‌دهد و در دنيا و آخرت سرافكنده و بي‌آبرو مي‌شود؛ در حالي كه لذت گناه، لحظه‌اي بيشتر نبوده است. حضرت علي‌عليه السّلام مي‌فرمايد: «به ياد آوريد پايان يافتن لذت‌ها و باقي ماندن آثار آنها را».
در خاتمه به نكته مهمي اشاره مي‌نماييم و آن اين كه براي رسيدن به خواسته‌تان، حتماً بايد برنامه‌هاي مشخصي تنظيم نماييد و در آن برنامه، ترك گناهاني كه بدان مبتلا هستيد را به صورت تدريجي قرار دهيد. بايد توجه داشت كه سنگ بزرگ، نشانه نزدن است و موجب يأس مي‌شود. سعي كنيد از اولويت‌هاي مهم و بالاتر شروع نماييد. هر گاه شكست خورديد، توبه نموده، تلاش را تعطيل ننماييد. با اين طرح، ان شاءالله مي‌توانيد به مرور زمان، به موفقيت‌هايي دست يابيد و آن چه خداوند از شما مي‌خواهد، همين مجاهدت و دست و پنجه نرم كردن با شيطان و هواي نفس است و خداوند نسبت به كسي كه در اين مسير قدم بر مي‌دارد، غفار و آمرزنده است.

پي‌نوشت:
1. مجلسي، بحار الانوار، ج22، ص454.
2. همان، ج74، ص117.
3. شوري، آيه 30.
4. محمد محمدي ري شهري، ميزان الحكمه، مكتب الاعلام الاسلامي، ج 3، ص 465.
5. ميزان الحكمه، ج3، ص470.
6. بحار الانوار، ج 1، ص 141.
7. عنكبوت، آيه 45.
8. ميزان الحكمه، ج3، ص479.
گرفته شده از سايت http://www.porseman.net